Hạt ngọc trai là tiểu thuyết của nhà văn John Steinbeck và được xuất bản năm 1947. Tác phẩm là câu chuyện kể về một gia đình gồm 3 thành viên có người chồng tên là Kino, người vợ tên là Juana và đứa con trai bé nhỏ tên là Coyotito.Họ làm nghề đánh bắt cá ở làng chài nghèo ven biển, gia tài của họ không có gì đáng giá ngoài chiếc thuyền đi đánh bắt cá. Chiếc thuyền này đã truyền từ đời ông nội Kino, đến cha Kino và giờ tới lượt Kino tiếp quản.
Đứa con trai bé bỏng bị bọ cạp cắn
Hằng ngày Kino chèo thuyền đánh bắt cá, bên cạnh đó thì anh còn mò ngọc trai để kiếm thêm thu nhập dù đôi khi cũng không ngọc trai. Mọi chuyện cứ êm đềm diễn ra, nhưng vào một buổi sáng nọ, khi ở nhà đứa con trai – Coyotito bị một con bò cạp cắn và dính độc.
Đứa bé tím tái, chỗ cắn lại sưng vù và trước nguy cơ mất mạng. Ở cái làng chài này đã có nhiều người bị bọ cạp cắn, đã không qua khỏi. Nhìn đứa con trai đang dần tím tái, lòng Kino quặn thắt. Người dân làng vây quanh nói Kino cần tìm bác sĩ để chữa cho thằng bé.
Nhưng ở quanh vùng này chỉ có một ông thầy làng, và ông thầy lang này sẽ không đến những gian nhà cỏ xiêu vẹo và nghèo nàn này. Juana – vợ Kino quyết định bế Coyotito đến thẳng nhà bác sĩ trong thị trấn, họ cùng tiến vào nơi những ngôi nhà của những người giàu có tường trát tô vữa sạch đẹp.
Đến ngôi nhà của vị bác sĩ duy nhất trong thị trấn nhưng vị bác sĩ này biết gia đìnhKino không có tiền nên hắn từ chối tiếp và chữa bệnh cho thằng bé. Kino giận dữ và cảm thấy bản thân bị xúc phạm, anh đấm mạnh lên cổng nhà bác sĩ nhiều lần cho bõ tức.
Cả nhà Kino và Juana trở về nhà cỏ của họ. Họ cần tiền và quyết định chỉ có một cách là đi mò viên ngọc trai ngoài biển khơi để bán lấy tiền chữa bệnh cho thằng bé. Juana bế Coyotito cùng Kino lên thuyền ra khơi để “mò ngọc trai”. Chỉ có hạt ngọc trai ở ngoài biển kia mới có thể giúp thằng bé qua cơn nguy kịch.
>> [Review] Phố Cannery Row – John Steinbeck
Một tai ương xảy ra – một điều kỳ diệu chợt đến
Kino cứ thế lặn xuống biển, vào từng hốc đá tìm con trai để lấy hạt ngọc trai. Khi nỗi thất vọng hằn lên đôi mắt vì những con trai anh tiếp xúc thì chẳng có một viên ngọc nào. Trong sự thất vọng thì anh nhìn thấy một con trai khá to ở đằng xa. Anh tiến đến và vớt con trai lên đem lên thuyền. Juana nhìn thấy và cầu nguyện, Kino dùng giao tách con trai ra, họ nhìn thấy “hạt ngọc trai của trần gian” to bằng ngón tay cái.
Khắp cả dân làng ai cũng biết đến, họ truyền tai nhau về hạt ngọc trần gian này. Chuyện cũng đến tai bác sĩ, cha xứ ở khu nhà đá trát vôi vữa. Bác sĩ tìm đến Kino và đề nghị chữa độc cho Coyotito đề nghị Kino có thể trả bằng ngọc trai. Viên cha xứ đến nhà cỏ của Kino ban phép thánh làm bí tích hôn phối cho Kino và Juana…..Kino chỉ thầm cười, đứng yên lặng một góc nhà và đang nghĩ rằng họ nghe anh tìm được viên “hạt ngọc trần gian”nên tìm đến thôi.
Bán ngọc trai không được giá – bất hạnh xảy ra.
Vào buổi sáng yên bình ở làng chài, Kino thông báo mình sẽ đến thị trấn bán viên ngọc trai này, anh hy vọng sẽ bán được giá cao. Nhưng anh đâu biết rằng những kẻ môi giới bán ngọc trai là những tay bịp bờm đang chờ anh ở đây để ép giá hạt ngọc trai trần gian này. Chúng đã báo thông tin về anh cùng hạt ngọc trai rất chi tiết.
Kino mong muốn sẽ có số tiền lớn trước là chữa bệnh cho Coyotito và sau có tiền để Coyotito có thể học hành, có thể biết chữ, có tương lai hơn. Ngoài ra anh muốn anh và Juana sẽ được tổ chức đám cưới trong nhà thờ. Nhưng khi anh đến bán ngọc trai thì những tay môi giới đã lừa gạt anh. Chúng nói đây không phải là ngọc trai, thì là một viên đá lấp lánh không có giá trị nhiều.
Họ chỉ trả giá 1000 peso, cùng lúc đó có một đám con buôn khác kéo tới để ép giá anh, có đứa chỉ mua viên ngọc trai với 500 peso. Kino thất vọng, vì anh muốn bán viên ngọc này với giá 50.000 peso.
Nhưng ở đấy, mọi người đều thông đồng, không ai mua viên ngọc của anh quá 1000 peso. Cuộc mua bán thất bại, Kino lủi thủi mang viên ngọc ra về.
Kino trong lòng tức tối trở về nhà và tự nhủ rằng họ đang lừa gạt mình, anh đem chôn ngọc trai vào một góc nhà. Nhưng đêm đen lúc nào cũng che giấu một tội ác kinh hoàng. Có nhiều kẻ thèm khát “Hạt ngọc trần gian”, họ đến lều Kino định cướp ngọc nhưng Kino cảnh giác và đánh nhau với chúng để bảo vệ hạt ngọc trai được mệnh danh viên ngọc trần gian.
Lần này anh chiến thắng nhưng mỗi đêm tối anh lại căng thẳng vì không biết ai sẽ đến tiếp theo để cướp viên ngọc trai của anh. Cuộc sống đang yên bình, thì bây giờ lại trở nên bất ổn. Họ luôn sống trong tình trạng nguy hiểm rình rập.
>> [Review & Tóm tắt ] : Của chuột và người – John Steinbeck
Hạt ngọc trai về với biển và cuộc chạy trốn bắt đầu
Juana lúc nào cũng lo lắng và luôn nói với Kino rằng hãy đem vứt viên ngọc trai đi vì nó chính là nguồn cơn của tai hoạ. Nhưng Kino không nghĩ vậy vì viên ngọc này chính là may mắn và là niềm hy vọng đổi đời của anh cùng Coyotito.
Anh không thể vứt bỏ niềm hy vọng của bản thân. Một đêm tối nọ Juana đào viên ngọc trai mà Kino giấu dưới đất, định đem ra biển vứt nhưng Kino phát hiện và đuổi theo. Kino và Juana giành giật rồi gây thương tích lẫn nhau. Kino đã thành công khi bảo vệ được viên ngọc trai không bị vợ anh vứt xuống biển.
Nhưng cũng trong đêm tối ấy, có một người theo dõi. Hắn đã ra tay đánh nhau với Kino để giành viên ngọc trai. Hai bên lao vào và đánh nhau, cuối cùng Kino đã đâm hắn một nhát và chiến thắng. Kẻ cướp nằm chết trên vũng máu gần biển.
Kino hoảng loạn, kéo cái xác vào một bụi cỏ, bảo Juana về bế Coyotito chuẩn bị chạy trốn vì anh đã giết người, thế nào cũng gặp tai hoạ. Nhưng Juana về và kịp bế Coyotito chạy ra ngoài thì một đám người đã lao vào nhà anh lục lọi. Họ tìm không thấy viên ngọc nên đã đốt luôn ngôi nhà cỏ của gia đình anh.
Con bệnh – nhà cháy – không tiền, một tấn bi kịch giáng xuống 2 vợ chồng.Kino và Juana bất lực nhìn gia sản bị cháy rụi mà không làm được gì. Anh ra bờ biển thì phát hiện chiếc thuyền của anh cũng bị ai đó đâm thủng khi nước đang tràn vào. Kino giận dữ và căm thù những người cùng sống với anh, anh không ngờ vì lòng tham mà họ đã làm những việc này với anh
Kino bèn tìm anh trai và chị dâu của mình là Juan Tomás và Apoloni, họ đang sống gần đây và nhờ họ giúp đỡ để trốn thoát khỏi đây. Họ men theo đường rừng, vượt núi để trốn thoát nhưng hiểm nguy nào có buôn tha vợ chồng Kino.
Họ bị một đám thợ săn chuyên nghiệp săn đuổi, một tên cưỡi ngựa với khẩu súng và 2 tên dò đường tìm dấu vết. Kino và Juana vừa đi vừa xóa dấu vết, theo dõi bọn săn lùng….nhưng trốn mãi cũng không thể thoát được nên Kino quyết định “tập kích” và giết 3 người này.
>> Hiểu thêm về Thị trấn Tortilla Flat của John Steinbeck
Phát súng lạnh lùng và sự trở về để ra đi.
Juana cùng Coyotito trốn vào một hang núi. Kino quyết định chiến đấu với bọn săn người này. Bọn này là bọn chuyên nghiệp, chúng nghe tiếng khóc của Coyotito và đã đoán vợ chồng Kino ở gần đây. Tên cầm súng quyết định bắn 1 phát về phía tiếng khóc và đâu biết rằng viên đạn này đã trúng Coyotito (dù John Steibeck không miêu tả chi tiết nhưng trong đoạn trở về của Kino và Juana ông nói đứa bé chết vì viên đạn vỡ sọ).
Kino rình mò và chờ sơ hở khi 3 tên này thay phiên nhau canh gác. Anh đã vùng dậy đánh nhau với tên giữ súng, và dùng rựa mà Juan Tomás đưa chém chết tên này, giành được khẩu súng. Hai tên còn lại bị anh dùng súng giết chết. Mối nguy hiểm tính mạng đã qua nhưng họ sẽ đi đâu và làm gì.
Một thời gian sau, dân làng thấy Kino và Juana trở về với vẻ mặt lạnh lùng như thoát khỏi cõi nhân sinh. Kino vai đeo súng, Juana đeo tay quải nhưng dính toàn máu đã khô, có lẽ đó là xác của đứa con trai tội nghiệo – Coyotito.
Họ tiến ra biển, Kino lấy “hạt ngọc trần gian” ra đưa cho Juana nhưng Juana không đưa tay nhận mà nói Kino hãy ném xuống biển. Kino nhìn viên ngọc trai nhớ về Coyotito, nhớ về căn nhà của mình, nhớ về những ngày tháng yên bình trước khi nhặt được viên ngọc này rồi anh cũng ném mạnh viên ngọc trai xuống biển.
Tất cả đã kết thúc, họ rời đi và dân làng chẳng biết họ đi đâu. Sau này, những câu chuyện về Kino, Juana và “hạt ngọc trần gian” trở thành truyền thuyết. Dân làng kể cho nhau về họ, từ đời này sang đời khác.
Khi thượng đế trao cho bạn một món quà thì ngài sẽ lấy của bạn một thứ khác. Cuộc sống này khi bạn nhận một điều “may mắn tột cùng” thì cũng là lúc bạn sẽ nhận một điều “bất hạnh cùng cực”
Lời kết
HẠT NGỌC TRAI bàng bạc không khí cổ tích trong một ngôi làng trên bờ biển xa, như một khúc hát xưa, có lúc êm đềm dìu dặt, có lúc sóng bão tràn bờ, kể về một ngư phủ tìm thấy hạt ngọc trai vĩ đại.
Như câu chuyện truyền khẩu qua nhiều thế hệ, tác phẩm là lời ẩn dụ giản dị mà sâu lắng, với lời kể lấp lánh như ảo ảnh mờ sương trên cửa biển, với ánh nắng chói chang hắt bóng ngư dân làm đen bức tường trắng của biệt thự gạch đá trong thị trấn.
Đó là mùi bánh ngô và khói bếp thơm nồng ngấm qua vách gian nhà cỏ của xóm chài, với hình ảnh trìu mến của chiếc xuồng sơn hai màu xanh trắng, với tấm khăn choàng đầu cũng là chiếc võng nhỏ ôm chặt đứa con vào thân thể người mẹ, với khúc hát gia đình dịu êm yên bình đối nghịch với bài ca yêu quái luôn rình rập.
